Нағашым, жиенқұрық қайда?
Дата: 10.11.2026 Рубрика: Фантазёры
0
2
0
Қазақ халқының салт-дәстүрі өте бай. Әрбір дәстүрдің астарында үлкен тәрбие, сыйластық пен өнеге жатыр. Солардың бірі – жиенқұрық дәстүрі. Бұл салт нағашы мен жиеннің арасындағы ерекше жақындықты білдіреді. Қазақта «Жиен ел болмас, желке ас болмас» деген сөз бар. Дегенмен бұл жиенді менсінбеу емес. Керісінше, қазақ халқы жиенді ерекше жақсы көріп, оған еркелік пен еркіндік берген.
Жиенқұрық дегеніміз не?
Жиенқұрық – жиеннің нағашы жұртына барғанда қалаған затын сұрауына байланысты қалыптасқан дәстүр. Яғни, жиен нағашы атасы мен әжесіне, нағашы ағалары мен апаларына еркелеп, көңілі қалаған бұйымын сұраған. Нағашылары да жиенінің көңілін қалдырмай, мүмкіндігінше қалағанын беруге тырысқан. Бұрынғы заманда жиен нағашысына барғанда ат, тай, қозы немесе басқа да бағалы сыйлық сұрауы мүмкін болған. Бұл жерде сыйлықтың қымбаттығы емес, нағашы мен жиен арасындағы сыйластық маңызды еді.
Неліктен жиен нағашысынан сыйлық сұрайды?
Қазақ дәстүрінде бала анасының төркінін де өз жұрты санайды. Нағашы жұрты жиенге әрдайым ерекше ықылас танытып, оны еркелеткен. Ал жиеннің нағашысынан сыйлық сұрауы – сол жақындықтың белгісі. Жиенқұрық дәстүрі арқылы балалар туыстық байланысты танып, нағашы жұртын құрметтеуді үйренген. Сонымен қатар бұл салт ағайын арасындағы татулық пен мейірімділікті нығайтқан. Нағашы мен жиеннің әзіл-қалжыңы да жарасқан. Жиен нағашысына еркін сөйлеп, әзілдеп, қалауын білдіре алған. Ал нағашысы жиенінің еркелігін көтеріп, оған сыйлық жасап қуантуға тырысқан. Бүгінде жиенқұрық дәстүрі барлық отбасында бірдей сақталмағанымен, оның тәрбиелік мәні әлі де зор. Нағашы мен жиеннің арасындағы сыйластық, қамқорлық пен бауырмалдық ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.
Қызықты дерек!
Қазақта «Жиеннің назары жаман» деген әзіл сөз де кездеседі. Бұл жиеннің көңілін қалдырмай, қалағанын беруге тырысатын нағашылардың ықыласын білдіреді. Ал сен нағашыларыңа барғанда жиенқұрық сұрап көрдің бе? Мүмкін, сенің де нағашыларың дайындап қойған ерекше сыйлығы бар шығар! Жиенқұрық – жай ғана сыйлық сұрау емес, ол – қазақтың туыстық қарым-қатынасындағы мейірім мен жомарттықтың көрінісі.
Жеті атамды білемін, тегімді құрметтеймін!
Қазақ халқы бала тәрбиесіне ерекше мән берген. Әсіресе, ұрпақтың өз тегін танып, ата-бабасының тарихын білуіне үлкен көңіл бөлген. «Жеті атасын білмеген – жетесіз» деген нақыл сөз де бекер айтылмаған. Өйткені жеті атаны білу – әр баланың өз отбасын, шыққан тегін және туған тарихын танудан басталады.
Жеті атаны білесің бе?
Жеті ата – адамның әке жағынан тарайтын ата-бабаларының жеті буыны. Қазақ баласы кішкентайынан әкесінің, атасының, арғы аталарының есімдерін жаттап өскен. Бұл дәстүр ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтып, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетуді үйреткен. Жеті атаңды білу үшін атаңнан, әжеңнен, әке-шешеңнен сұрап, отбасы шежіресін жинауға болады. Мүмкін, сенің ата-бабаларыңның арасында елге еңбегі сіңген азаматтар, батырлар, билер немесе өнер адамдары болған шығар?
Неліктен жеті атаны білу маңызды?
Біріншіден, адам өзінің қайдан шыққанын, ата-бабасының кім болғанын біледі. Екіншіден, отбасылық құндылықтарды бағалап, үлкендердің әңгімесінен тарих үйренеді. Үшіншіден, қазақ халқының туыстық дәстүрін түсінеді. Қазақ салтында жеті атаға дейін қыз алыспау дәстүрі болған. Бұл жақын туыстар арасындағы некеге жол бермеу және ұрпақ саулығын сақтау мақсатында қалыптасқан.
Өз шежіреңді жасап көр!
Сен де бос уақытыңда отбасыңның шежіресін құрастырып көр. Ол үшін ата-әжеңнен жеті атаң туралы сұра. Олардың есімдерін жазып, отбасылық суреттермен толықтыр. Сонда өзіңнің шағын шежіре кітабың пайда болады. Халқымызда «Жеті атасын білген ұл, жеті жұрттың қамын жер» деген әдемі мақал бар. Оның мәні – өз тегін таныған, тарихын білген ұрпақ елінің болашағына да бейжай қарамайды.
Ендеше, сен де жеті атаңды білесің бе? Білмесең, бүгіннен бастап сұрастырып көр! Өйткені ата тарихын тану – өзіңді танудың алғашқы қадамы.
Есіңде сақта! Өз тегіңді білу – мақтаныш, ата-бабаңды құрметтеу – парыз!
Жиенқұрық дегеніміз не?
Жиенқұрық – жиеннің нағашы жұртына барғанда қалаған затын сұрауына байланысты қалыптасқан дәстүр. Яғни, жиен нағашы атасы мен әжесіне, нағашы ағалары мен апаларына еркелеп, көңілі қалаған бұйымын сұраған. Нағашылары да жиенінің көңілін қалдырмай, мүмкіндігінше қалағанын беруге тырысқан. Бұрынғы заманда жиен нағашысына барғанда ат, тай, қозы немесе басқа да бағалы сыйлық сұрауы мүмкін болған. Бұл жерде сыйлықтың қымбаттығы емес, нағашы мен жиен арасындағы сыйластық маңызды еді.
Неліктен жиен нағашысынан сыйлық сұрайды?
Қазақ дәстүрінде бала анасының төркінін де өз жұрты санайды. Нағашы жұрты жиенге әрдайым ерекше ықылас танытып, оны еркелеткен. Ал жиеннің нағашысынан сыйлық сұрауы – сол жақындықтың белгісі. Жиенқұрық дәстүрі арқылы балалар туыстық байланысты танып, нағашы жұртын құрметтеуді үйренген. Сонымен қатар бұл салт ағайын арасындағы татулық пен мейірімділікті нығайтқан. Нағашы мен жиеннің әзіл-қалжыңы да жарасқан. Жиен нағашысына еркін сөйлеп, әзілдеп, қалауын білдіре алған. Ал нағашысы жиенінің еркелігін көтеріп, оған сыйлық жасап қуантуға тырысқан. Бүгінде жиенқұрық дәстүрі барлық отбасында бірдей сақталмағанымен, оның тәрбиелік мәні әлі де зор. Нағашы мен жиеннің арасындағы сыйластық, қамқорлық пен бауырмалдық ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді.
Қызықты дерек!
Қазақта «Жиеннің назары жаман» деген әзіл сөз де кездеседі. Бұл жиеннің көңілін қалдырмай, қалағанын беруге тырысатын нағашылардың ықыласын білдіреді. Ал сен нағашыларыңа барғанда жиенқұрық сұрап көрдің бе? Мүмкін, сенің де нағашыларың дайындап қойған ерекше сыйлығы бар шығар! Жиенқұрық – жай ғана сыйлық сұрау емес, ол – қазақтың туыстық қарым-қатынасындағы мейірім мен жомарттықтың көрінісі.
Жеті атамды білемін, тегімді құрметтеймін!
Қазақ халқы бала тәрбиесіне ерекше мән берген. Әсіресе, ұрпақтың өз тегін танып, ата-бабасының тарихын білуіне үлкен көңіл бөлген. «Жеті атасын білмеген – жетесіз» деген нақыл сөз де бекер айтылмаған. Өйткені жеті атаны білу – әр баланың өз отбасын, шыққан тегін және туған тарихын танудан басталады.
Жеті атаны білесің бе?
Жеті ата – адамның әке жағынан тарайтын ата-бабаларының жеті буыны. Қазақ баласы кішкентайынан әкесінің, атасының, арғы аталарының есімдерін жаттап өскен. Бұл дәстүр ұрпақтар арасындағы байланысты нығайтып, үлкенге құрмет, кішіге ізет көрсетуді үйреткен. Жеті атаңды білу үшін атаңнан, әжеңнен, әке-шешеңнен сұрап, отбасы шежіресін жинауға болады. Мүмкін, сенің ата-бабаларыңның арасында елге еңбегі сіңген азаматтар, батырлар, билер немесе өнер адамдары болған шығар?
Неліктен жеті атаны білу маңызды?
Біріншіден, адам өзінің қайдан шыққанын, ата-бабасының кім болғанын біледі. Екіншіден, отбасылық құндылықтарды бағалап, үлкендердің әңгімесінен тарих үйренеді. Үшіншіден, қазақ халқының туыстық дәстүрін түсінеді. Қазақ салтында жеті атаға дейін қыз алыспау дәстүрі болған. Бұл жақын туыстар арасындағы некеге жол бермеу және ұрпақ саулығын сақтау мақсатында қалыптасқан.
Өз шежіреңді жасап көр!
Сен де бос уақытыңда отбасыңның шежіресін құрастырып көр. Ол үшін ата-әжеңнен жеті атаң туралы сұра. Олардың есімдерін жазып, отбасылық суреттермен толықтыр. Сонда өзіңнің шағын шежіре кітабың пайда болады. Халқымызда «Жеті атасын білген ұл, жеті жұрттың қамын жер» деген әдемі мақал бар. Оның мәні – өз тегін таныған, тарихын білген ұрпақ елінің болашағына да бейжай қарамайды.
Ендеше, сен де жеті атаңды білесің бе? Білмесең, бүгіннен бастап сұрастырып көр! Өйткені ата тарихын тану – өзіңді танудың алғашқы қадамы.
Есіңде сақта! Өз тегіңді білу – мақтаныш, ата-бабаңды құрметтеу – парыз!
Комментарии
