«Жансезім» – жүректен туған жырлар
Дата: 03.11.2026 Рубрика: Фантазёры
0
3
0
Ақын Жандос Жүсіпбектің тұңғыш жыр жинағы жарық көрді. «Жансезім» деп аталатын кітап – ақынның шығармашылық жолындағы алғашқы үлкен белесі.
Жинақтың тұсаукесеріне қаламгерлер, ұстаздар, журналистер мен әдебиет жанашырлары қатысып, жас ақынның қуанышына ортақтасты. Ал кітаптың атауы әке жүрегіндегі мейірім мен ақынның жан әлемін байланыстырып, ерекше сыр шертеді.
Алғашқы кітап – үлкен арманның бастауы
Қостанай өңірінің әдеби өмірінде тағы бір қуанышты жаңалық! Жас ақын Жандос Жүсіпбектің алғашқы жыр жинағы оқырманға жол тартты. Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен жарық көрген кітаптың таралымы – 3 мың дана. Жинақ еліміздің кітапханаларына таратылмақ. Бұл – жас қаламгер үшін үлкен жетістік. Өйткені өлең жазу – көңілдегі сезімді сөзбен жеткізу ғана емес, өз ойыңды өзгелермен бөлісу, оқырманның жүрегіне жол табуға талпыну. Ал тұңғыш кітаптың жарық көруі ақынның осы жолдағы ізденісіне жаңа серпін береді. Тұсаукесер рәсімінде өңірдің мәдениет басқармасының басшысы Құралбек Атамұратов жылы лебізін білдірді.
«Ақынның алғашқы кітабының оқырманға жол тартуы – тек автордың жеке қуанышы емес, өңір әдебиетінің тыныс-тіршілігіне қосылған өзіндік үлес. Еліміздің барлық кітапханаларына таратылуы да кітаптың оқырманға қолжетімді болуына мүмкіндік береді», – деп атап өтті басқарма басшысы.
Шынында да, кітаптың кітапхана сөрелеріне жетуі – оның талай оқырманмен қауышуына жол ашады. Әсіресе әдебиетке қызығатын балалар мен жасөспірімдер үшін замандастарының шығармашылығымен танысу, өлең арқылы ой түю – рухани дүниені байытудың бір жолы.
«Жансезім» атауының сыры неде?
Кітаптың атауы да ерекше. Жандос Жүсіпбек тұңғыш жыр жинағын қызының есімімен атаған. Осылайша, әкелік мейірім мен ақындық сезім бір атауға тоғысқан. Бұл ойға өңірге танымал ақын Нұрқанат Құлабаевтың ағалық кеңесі себеп болыпты. Ол Жандосқа тұңғыш қызының есімін кітапқа арқау етуді ұсынған екен.
«Қазір сенің екі қызың бар. Тұңғыш қызыңның атын қой. Бұл келесі қызыңа арнап екінші кітабыңды шығаруға ынталандыратын болады», – деген екен Нұрқанат ағасы әзілдей отырып.
Әзілге ұқсап естілгенімен, бұл сөздің астарында үлкен тілек жатыр. Бір жағынан, ақынның отбасына деген сүйіспеншілігі көрінсе, екінші жағынан, шығармашылығын жалғастырып, жаңа кітаптар шығаруға деген ынтасы арта түседі.
«Жансезім» – сондықтан жай ғана кітап атауы емес. Ол – ақынның отбасына деген махаббатын, жүрегіндегі аяулы сезімдерін және әдебиетке деген ықыласын біріктірген ерекше атау.
Ұстаздан – шәкіртке ақ бата
Жандос Жүсіпбек Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінде білім алған. Оның ақындық жолының қалыптасуына әсер еткен жандардың бірі – осы оқу орнында тәлім берген ұстазы, ақын Ақылбек Шаяхмет. Тұсаукесерде ұстазы шәкіртіне ақ батасын беріп, өзінің әдебиеттегі алғашқы қадамдарын еске алды. Ол алғашқы өлеңдерінің альманахқа жарияланған кезін және тұңғыш кітабы шыққандағы қуанышын әңгімеледі.
«Алғашқы өлеңдерім альманахқа енген кезде небәрі сегіз туындым жарияланған. Ал тұңғыш кітабым шыққанда 850 сом қаламақы алғаным әлі күнге дейін есімде. Сол ақшаға тоңазытқыш, теледидар және кір жуатын машина сатып алдық. Қуанышымды бөлісу үшін достарыма дастарқан жайдым», – деді ақын.
Естелік жас қаламгерлерге де ой салады. Бүгінгі күні кітап шығару мүмкіндіктері өзгергенімен, алғашқы еңбегіңнің жарық көруінен алатын қуаныштың мәні сол күйінде қалмақ. Ақылбек Шаяхмет қазіргі қаламгерлердің еңбегін бағалау мәселесіне де тоқталды. Оның пікірінше, өлең жазу сырт көзге оңай көрінгенімен, оның артында үздіксіз ізденіс, терең ой, уақыт пен жүрек еңбегі тұрады.
Мұңды өлеңге айналдырған жас ақын
Жандос Жүсіпбек алғашқы кітабын шығаруға асықпаған. Бұған оның табиғи ұяңдығы мен өз шығармашылығына сын көзбен қарайтын талғампаздығы әсер еткен болуы мүмкін. Ақынның айтуынша, ол өлеңді көбіне жан дүниесі толқып, көңіліне салмақ түскен сәттерде жазады. Сондықтан оның жырларында мұң мен терең ой жиі кездеседі. Ақын күнделікті өмірдің сыртқы көрінісінен гөрі адамның ішкі әлеміне үңіліп, сезім мен көңіл күйді өлең арқылы жеткізуге ұмтылады.
Мұңды өлең дегеніміз – міндетті түрде қайғы туралы шығарма емес. Кейде сағыныш, балалық шақты еске алу, жақын адамға деген махаббат немесе өмір туралы толғаныс та өлеңге айналады. Мұндай жырлар оқырманды өз сезімдеріне үңіліп, айналасына басқа қырынан қарауға жетелейді. Жандос жырларының мұңға жақындығы мен ойды ықшам жеткізуі өзара сабақтасып жатқандай. Ақын көңіл күйін аз сөзбен аңғартып, шығарманың терең мағынасын оқырманның ой елегіне қалдырады.
Әженің ертегісінен басталған әдеби жол
Жандостың ақын болып қалыптасуына отбасындағы тәрбиенің де ықпалы болған. Әкесі Балғынбектің айтуынша, Жандос – үйдің тұңғышы. Ол әжесінің қолында өсіп, балалық шағының едәуір бөлігін әңгіме мен жыр тыңдаумен өткізген. Әжесі әдебиетке жақын болған. Немересіне дастандар мен ертегілерді оқып беріп, оның қиялын ұштаған.
«Әжесі әдебиетке, жырға жақын адам болды. Немересіне дастан-жырлар мен ертегілерді үнемі оқып беріп, оның қиялына қанат бітірді десем, қателеспеймін», – дейді әкесі Балғынбек.
Балалық шақта естіген әңгімелер адамның жадында ұзақ сақталады. Ертегідегі кейіпкерлер, батырлар туралы жырлар, үлкендердің айтқан өнегелі сөздері баланың дүниетанымын қалыптастыруға ықпал етеді. Кейін сол әсерлер шығармашылыққа деген қызығушылықтың бастауына айналуы мүмкін.
Жандостың «Аяқталмаған ертегі» атты өлеңі де әжесіне арналған. Шығарманың атауының өзінен сағыныш сезіледі. Ертегі аяқталмаса да, оны айтқан адамның үні мен бейнесі көңілде сақталады. Жылдар өтсе де, балалық шақтағы сол сәттер адамның рухани әлемінің бір бөлшегі болып қала береді. Бұл өлеңнің тарихы әдебиеттің ұрпақтар арасындағы байланысты жалғайтын күшін де аңғартады. Әженің немересіне айтқан ертегісі уақыт өте келе ақынның жырына айналып, енді оқырманға жол тартып отыр. Сондықтан балаларға кітап оқып беру, бірге ертегі тыңдау, өлең жаттау немесе отбасылық естеліктерді бөлісу – жай ғана бос уақыт өткізу емес. Бұл баланың қиялын дамытып, сөзге деген қызығушылығын оятатын, рухани дүниесін байытатын маңызды тәрбие.
Ал Жандостың алғашқы жинағының еліміздің кітапханаларына таралуы оның жырларын жаңа оқырмандардың оқуына мүмкіндік береді. Бәлкім, кітапты қолына алған балалардың арасынан болашақта өзі де өлең жазуға қызығатын жас талапкерлер шығар.
Жинақтың тұсаукесеріне қаламгерлер, ұстаздар, журналистер мен әдебиет жанашырлары қатысып, жас ақынның қуанышына ортақтасты. Ал кітаптың атауы әке жүрегіндегі мейірім мен ақынның жан әлемін байланыстырып, ерекше сыр шертеді.
Алғашқы кітап – үлкен арманның бастауы
Қостанай өңірінің әдеби өмірінде тағы бір қуанышты жаңалық! Жас ақын Жандос Жүсіпбектің алғашқы жыр жинағы оқырманға жол тартты. Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің қолдауымен жарық көрген кітаптың таралымы – 3 мың дана. Жинақ еліміздің кітапханаларына таратылмақ. Бұл – жас қаламгер үшін үлкен жетістік. Өйткені өлең жазу – көңілдегі сезімді сөзбен жеткізу ғана емес, өз ойыңды өзгелермен бөлісу, оқырманның жүрегіне жол табуға талпыну. Ал тұңғыш кітаптың жарық көруі ақынның осы жолдағы ізденісіне жаңа серпін береді. Тұсаукесер рәсімінде өңірдің мәдениет басқармасының басшысы Құралбек Атамұратов жылы лебізін білдірді.
«Ақынның алғашқы кітабының оқырманға жол тартуы – тек автордың жеке қуанышы емес, өңір әдебиетінің тыныс-тіршілігіне қосылған өзіндік үлес. Еліміздің барлық кітапханаларына таратылуы да кітаптың оқырманға қолжетімді болуына мүмкіндік береді», – деп атап өтті басқарма басшысы.
Шынында да, кітаптың кітапхана сөрелеріне жетуі – оның талай оқырманмен қауышуына жол ашады. Әсіресе әдебиетке қызығатын балалар мен жасөспірімдер үшін замандастарының шығармашылығымен танысу, өлең арқылы ой түю – рухани дүниені байытудың бір жолы.
«Жансезім» атауының сыры неде?
Кітаптың атауы да ерекше. Жандос Жүсіпбек тұңғыш жыр жинағын қызының есімімен атаған. Осылайша, әкелік мейірім мен ақындық сезім бір атауға тоғысқан. Бұл ойға өңірге танымал ақын Нұрқанат Құлабаевтың ағалық кеңесі себеп болыпты. Ол Жандосқа тұңғыш қызының есімін кітапқа арқау етуді ұсынған екен.
«Қазір сенің екі қызың бар. Тұңғыш қызыңның атын қой. Бұл келесі қызыңа арнап екінші кітабыңды шығаруға ынталандыратын болады», – деген екен Нұрқанат ағасы әзілдей отырып.
Әзілге ұқсап естілгенімен, бұл сөздің астарында үлкен тілек жатыр. Бір жағынан, ақынның отбасына деген сүйіспеншілігі көрінсе, екінші жағынан, шығармашылығын жалғастырып, жаңа кітаптар шығаруға деген ынтасы арта түседі.
«Жансезім» – сондықтан жай ғана кітап атауы емес. Ол – ақынның отбасына деген махаббатын, жүрегіндегі аяулы сезімдерін және әдебиетке деген ықыласын біріктірген ерекше атау.
Ұстаздан – шәкіртке ақ бата
Жандос Жүсіпбек Ахмет Байтұрсынұлы атындағы Қостанай өңірлік университетінде білім алған. Оның ақындық жолының қалыптасуына әсер еткен жандардың бірі – осы оқу орнында тәлім берген ұстазы, ақын Ақылбек Шаяхмет. Тұсаукесерде ұстазы шәкіртіне ақ батасын беріп, өзінің әдебиеттегі алғашқы қадамдарын еске алды. Ол алғашқы өлеңдерінің альманахқа жарияланған кезін және тұңғыш кітабы шыққандағы қуанышын әңгімеледі.
«Алғашқы өлеңдерім альманахқа енген кезде небәрі сегіз туындым жарияланған. Ал тұңғыш кітабым шыққанда 850 сом қаламақы алғаным әлі күнге дейін есімде. Сол ақшаға тоңазытқыш, теледидар және кір жуатын машина сатып алдық. Қуанышымды бөлісу үшін достарыма дастарқан жайдым», – деді ақын.
Естелік жас қаламгерлерге де ой салады. Бүгінгі күні кітап шығару мүмкіндіктері өзгергенімен, алғашқы еңбегіңнің жарық көруінен алатын қуаныштың мәні сол күйінде қалмақ. Ақылбек Шаяхмет қазіргі қаламгерлердің еңбегін бағалау мәселесіне де тоқталды. Оның пікірінше, өлең жазу сырт көзге оңай көрінгенімен, оның артында үздіксіз ізденіс, терең ой, уақыт пен жүрек еңбегі тұрады.
Мұңды өлеңге айналдырған жас ақын
Жандос Жүсіпбек алғашқы кітабын шығаруға асықпаған. Бұған оның табиғи ұяңдығы мен өз шығармашылығына сын көзбен қарайтын талғампаздығы әсер еткен болуы мүмкін. Ақынның айтуынша, ол өлеңді көбіне жан дүниесі толқып, көңіліне салмақ түскен сәттерде жазады. Сондықтан оның жырларында мұң мен терең ой жиі кездеседі. Ақын күнделікті өмірдің сыртқы көрінісінен гөрі адамның ішкі әлеміне үңіліп, сезім мен көңіл күйді өлең арқылы жеткізуге ұмтылады.
Мұңды өлең дегеніміз – міндетті түрде қайғы туралы шығарма емес. Кейде сағыныш, балалық шақты еске алу, жақын адамға деген махаббат немесе өмір туралы толғаныс та өлеңге айналады. Мұндай жырлар оқырманды өз сезімдеріне үңіліп, айналасына басқа қырынан қарауға жетелейді. Жандос жырларының мұңға жақындығы мен ойды ықшам жеткізуі өзара сабақтасып жатқандай. Ақын көңіл күйін аз сөзбен аңғартып, шығарманың терең мағынасын оқырманның ой елегіне қалдырады.
Әженің ертегісінен басталған әдеби жол
Жандостың ақын болып қалыптасуына отбасындағы тәрбиенің де ықпалы болған. Әкесі Балғынбектің айтуынша, Жандос – үйдің тұңғышы. Ол әжесінің қолында өсіп, балалық шағының едәуір бөлігін әңгіме мен жыр тыңдаумен өткізген. Әжесі әдебиетке жақын болған. Немересіне дастандар мен ертегілерді оқып беріп, оның қиялын ұштаған.
«Әжесі әдебиетке, жырға жақын адам болды. Немересіне дастан-жырлар мен ертегілерді үнемі оқып беріп, оның қиялына қанат бітірді десем, қателеспеймін», – дейді әкесі Балғынбек.
Балалық шақта естіген әңгімелер адамның жадында ұзақ сақталады. Ертегідегі кейіпкерлер, батырлар туралы жырлар, үлкендердің айтқан өнегелі сөздері баланың дүниетанымын қалыптастыруға ықпал етеді. Кейін сол әсерлер шығармашылыққа деген қызығушылықтың бастауына айналуы мүмкін.
Жандостың «Аяқталмаған ертегі» атты өлеңі де әжесіне арналған. Шығарманың атауының өзінен сағыныш сезіледі. Ертегі аяқталмаса да, оны айтқан адамның үні мен бейнесі көңілде сақталады. Жылдар өтсе де, балалық шақтағы сол сәттер адамның рухани әлемінің бір бөлшегі болып қала береді. Бұл өлеңнің тарихы әдебиеттің ұрпақтар арасындағы байланысты жалғайтын күшін де аңғартады. Әженің немересіне айтқан ертегісі уақыт өте келе ақынның жырына айналып, енді оқырманға жол тартып отыр. Сондықтан балаларға кітап оқып беру, бірге ертегі тыңдау, өлең жаттау немесе отбасылық естеліктерді бөлісу – жай ғана бос уақыт өткізу емес. Бұл баланың қиялын дамытып, сөзге деген қызығушылығын оятатын, рухани дүниесін байытатын маңызды тәрбие.
Ал Жандостың алғашқы жинағының еліміздің кітапханаларына таралуы оның жырларын жаңа оқырмандардың оқуына мүмкіндік береді. Бәлкім, кітапты қолына алған балалардың арасынан болашақта өзі де өлең жазуға қызығатын жас талапкерлер шығар.
Комментарии
